17. 10. 2009.

Zarobljeni na granici - prikaz predstave "Pakao na Zemlji" Constanze Macras/DorkyPark

Predstava Constanze Macras Pakao na Zemlji je performans koji integrira ples, glumu i muziku uživo, kao i karakteristični multimedijalni postupak, postavljajući na scenu kulturološku priču o boravku na simboličnoj granici. Granica je, u svojim neprestanim previranjima značenja i mogućnosti, boravište izopćenih i neprihvaćenih, kakva je upravo i glumačka ekipa ove predstave – dobno raznovrsna, i, upravo zbog te činjenice, oslobođena normativne ukočenosti. U pozadini pojednostavljene scenografije, koja podsjeća na beživotnost sivih radničkih predgrađa globaliziranih gradova (kakav je, zaista, i grad iz kojeg ekipa dolazi), pojedinci- tinejdžeri pripovjedaju o svom iskustvenom talogu, pri čemu ne prelaze u duga monologiziranja, već se upravo iz nekoliko kratkih rečenica da naslutiti njihova  nasljeđena kulturološka pozadina, traumatski procesi bolnog odrastanja, spolne izdiferenciranosti čija se oštrina pojačava, gotovo kulminira u tom periodu života. Naročito je zanimljiva priča mlade djevojke s libanonskim porijeklom, (čija je fizička pojava pokrivenosti kao simbola njene religije direktno suprotstavljena oslobađajućoj razotkrivenošću ostatka ekipe), koja će maglovito prepoznati važnost ženske emancipacije i oslobađanja od patrocentričnih stega, duboko usađenih u koncept pravilnog odgoja kroz fizičko kažnjavanje, i stoga trezveno ustvrditi da želi biti pravnica kad odraste, te da nikad neće dopustiti muškarcu da digne ruku na nju. Upravo je poigravanje s stereotipnim promišljanjima o Drugom i Drugačijem, postkolonijalnom kritikom i rastućom imigracijom ključ od kojeg se nadalje razvijaju ostale naracije. Time ispovijedi adolescenata postaju temeljni stubovi između kojih se ostatak predstave odvija.

Ipak, u cijeloj predstavi dominira igra sa konceptom plesa, odnosno breakdance-a, koji se definira kao rubni žanr street performansa, čija je ekstatičnost u skladu sa retotičkom ekspresivnošću postmodernog plesa/teatra. Pri tome je odnos muzike i tijela, kako tvrdi Šuvaković, uslovljen emocionalnošću teksta, odnosno izvođača, čemu se prilagođavaju muzika i tjelesni pokret. Zaista se tijelo (u komadu) prilagođava datoj emociji, pri čemu su prenaglašena tjelesnost i subjektivnost tijela indikativni za proces odrastanja, kao i pulsirajuće pitanje tek načete seksualnosti, koja se manifestira kroz zbunjujuće susrete muških i ženskih subjekata, sukcesivno prateći tok od mirnog valcera do nasilnih fizičkih sudara i odbijanja. Pri tome su muškost i ženskost kao koncepti konfrontirani; ogledaju se jedno u drugom kroz materijalnost Tijela, pokušavajući da otvoreno prikažu svoje erotske nagone, ali istovremeno i da ih suzbiju, ograničeni dječijim gađenjem od sekusalnog razvitka. U tom je kontekstu viđen i ples mlade djevojke i izbacivača, koji se nad sve njih nadvija kao prijeteća autoritativna figura, kao i niz situacija u kojima djevojke i mladići, u parovima ili grupno, pričaju tijelom, od laganih, nježnih pokreta, do maničnih, nekontroliranih trzaja koji graniče s nasiljem, pa često i kulminiraju u nasilnim eksplozijama.

Osim u mediju plesa, ta svenarastajuća alijenacija izražena je u spomenutom multimedijalnom postupku korištenja video-uratka; prikazivanje inserta iz holivudskih horor-filmova, koji prikazuju, na deskriptivan način, preobražaj praćen agresijom, jeste, u suštini, tematska dominanta kojom se Constanza Macras bavi, time ostvarajući istinski postmoderni teatar, koji dekonstruira logocentrične vizije Zapada, rugajući se intelektualističkim diskursima (naročito naglašenim u dvije tačke monologa dvaju djevojaka, koje ironično citiraju velike mislioce), stavljajući u centar rubne priče kroz rubne žanrove. Nemoguće se oteti dojmu artificijelnog geta, zbog omeđenosti prostora na kojem niz izvođača učestvuje u performansu, naročito zbog figure već spomenutog autoriteta, koji je centriran na sceni, i čija nepomičnost i bezizražajnost zrače dominacijom autoriteta. Nemogućnost ostatka ekipe buntovnika da decentriraju ovu figuru, jeste implicitno podvučena tragičnost njihove sudbine, gdje je borba sa demonima vlastitog odrastanja možda i moguća, ali je mala, oivičena površina na kojoj uspjevaju ispoljiti svoj bijes, jedina površina koja će im tokom života biti data – površina oivičena crvenom trakom, kao živom slikom granice koju je teško prijeći.

Jasmina Bajramović