24. 10. 2009.

Zagušljivost dvostrukosti političkog, revolucionarnog, postrevolucionarnog dvadesetoga stoljeća - prikaz predstave "Druga strana" Martina Kočovskog

Dvadeseto stoljeće se prelomilo u simulakrumu velikih političkih utopija i već izlišnih totalitarizama na širem društvenom planu, ali i jednoj distopijskoj svijesti o padu svih velikih Naracija i utopističkih projekata. Uprizoriti i problematizirati istrošenost svih političkih projekta u ideologijskome smislu ali i u jednoj političkoj akciji koja se javlja kao drugi pol sveprisutne osovine Moći u subverzivnoj funkciji, znači postaviti predstavu koja referira ne jedan već istrošeni označiteljski potencijal.

 Predstava Druga strana, je u žanrovskom smislu prevashodno jedan politički teatar koji u mnoštvenosti znakova, aluzija, intertekstualnih i intermedijalnih elemenata operira sa idejom nužnosti i potrebe za političkom akcijom u suodnosu sa intitucijama Moći, ali i prokazivanju nemogućnosti ili pak istrošenosti takvoga potencijala. Predstava ni u dramaturškom, ali i u scenskom pokretu i postavci nije osmišljena klasičnim teatarskim determinantama. Pozornica je decentrirana, a prostor igre postaje podijum diskoteke što ukida čvrstu teatrološku preraspodjelu uloga na relaciji glumačkoga ''svijeta'' i publike. Diskoteka postaje toposom u čijoj se zagušljivoj i bučnoj atmosferi sučeljavaju četiri para naizmjenično, ne pretendirajući na smislenost i razumljivost dramskoga teksta, stoga što ga i nema. Tako se prokazuje jedan ambijent i svijet koji je izgubljen u komunikaciji. Buka u komunikacijskome kanalu postaje postupkom kojim se ne samo prokazuje jedan ''zagušljivi'' odnos, nego i direktnom aluzijom na nemogućnost akcije. Depresivni i agonijski prostor raspršuje pogled od jednoga ka drugome paru koji u ehu ponavljaju iste istrošene poruke i podižu svađalačku, kafansku atmosferu. Nasuprot tome agonijskome prostoru u kojem se individualna gesta i prokaz gube u jednome kolektivnome glasu bez označiteljskoga potencijala, na decentriranoj pozornici se insceniraju prelomni događaji šezdesetosmaške generacije. Predstava scenski i pokretom počinje operirati intermedijalnom postavkom elementa te političke akcije koju su p(r)onijeli mladi širom svijeta. Retrospektivnim vraćanjem ka 68. godini, prolazi se kroz sadašnje i postrevolucionarno stanje 68. generacije. Citatnim elementima na pozornicu se iznose i oživljavaju ideje i riječi ličnosti koje su obilježile prelomne političke događaje u  šezdesetim godinama, govor M.L.Kinga o ravnopravnosti rasa, ali insceniranje njegovog ubistva, Kenedijev govor i ubistvo, dok isovremeno oživljavaju podsjećanje na političku akciju 68. godine, dijeljenjem letaka sa referiranjem na književnike, filmske umjetnike, slikare, konceptualne umjetnike, sportiste, političare, rok zvijezde, i njihov rad koji je direktno osuđivao i podrivao sistem političkih totalitarizama u istočnoevropskom ali i anglo-američkom kontekstu. Time se referira na ideju ne samo kolektivnog bunta, neko se prokazuju individualni radovi koji u socio-kulturološkome smislu podrivaju politički sistem iz umjetničkoga plana. 68. i Milan Kundera, 68. i ''crnotalasni'' režiseri Dušan Makavejev i Želimir Žilnik, 68. i Polanski, 68. i Endi Vorhol, 68. i spaljivanje Jana Palacha kao protestni čin protiv okupacije, 68. i Praško proljeće,…. No, iako se snažnim referiranjem i aluzijom na 68. generaciju p(r)okazuje totalitarnost političkih dogmi i značaj svih revolucionarnih pomaka koji su doveli i do seksualne revolucije, borbe za jednakosti rasa, klasa, spolova i rodova, posebice u kulturološkim projektima koji su se oblikovali kroz jedan specifičan politički žanr, performans stalno premješta igru iz 68. u vrijeme koje je totalizovano nekim drugim političkim projektima, neoliberalističko-potrošačkim, nacionalističkim, postsocijalstičkim..

 Zagušljivost atmosfere diskoteke, muzičko premještanje od rok muzike koja je direktno nosila  politički bunt jedne generacije i pozivala na prekid represivnih politika do sadašnje pop kulture i istrošenost označiteljskoga potencijala u njoj. Puštanje dima u diskoteci postaje ne samo simboličkim pokazateljem upravo ugušenosti šezdestosmaškoga generacijskoga bunta koji u sasma drugim kontekstima i političkim sistemima ne provocira neke  nove generacije na kolektivene, ali prvenstveno individualne buntovničke odgovore u umjetnosti, kulturi, potrebi da se tranzicijskome neredu koji je došao nakon pada velikih utopističkih projekta odgovori na sasma drugačiji način. Ili je pak predstava i pokazatelj da nikada kolektivi ne kreiraju podrivalačku političku akciju, nego samo pojedinci. Izgubljenost u moći jezika, govora, komunikaciji parodira se u alegoričnome insceniranju ražanja psa i mački. Potencijalni naboj koji nema svoj glas za govor i odgovor.  Je li moguć i potreban novi bunt u u generacijskome odmaku od šezdesetosamške generacije-pitanje je kojim se akcentira i poentira cijeli performans! Predstava je upravo u političkome modeliranju prelomila kompleksno i kontraverzno dvadeseto stoljeće, kroz njegove totalitarizme i iznevjernosti svih ideja, pa i one revolucionarne '68.

 Jasna Kovo